Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Kaydı Nedeniyle Ataması Yapılmayanlar Ne Yapmalı

 

Türkiye’de kamu görevine atanmak isteyen binlerce aday, sınavları kazandığı ve tüm şartları sağladığı hâlde güvenlik soruşturması veya arşiv kaydı gerekçe gösterilerek atamasının yapılmadığını öğrenmektedir. Bu durum, Anayasa’da güvence altına alınan çalışma hakkını, hukuki güvenlik ilkesini ve masumiyet karinesini doğrudan ilgilendiren ciddi bir idari işlemdir.

Peki, güvenlik soruşturması olumsuz gelen bir kişi hukuken ne yapabilir?
Arşiv kaydı silinmiş olmasına rağmen atama yapılmaması hukuka uygun mudur?
Bu tür işlemlere karşı idari yargıda nasıl bir yol izlenmelidir?

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Kaydı Nedir?

Güvenlik soruşturması; kişinin kamu görevine uygunluğunun milli güvenlik ve kamu düzeni yönünden değerlendirilmesi amacıyla yapılan idari araştırmadır. Arşiv kaydı ise, adli sicilden silinmiş mahkûmiyet ve soruşturma bilgilerinin güvenlik birimlerinde tutulan kayıtlarını ifade eder.

Hukuken önemli noktalar şunlardır:

• Adli sicil kaydının silinmesi, kişinin sabıkasız sayılması sonucunu doğurur.
• Arşiv kaydı, tek başına memuriyete engel teşkil etmez.
• İdare, soyut, gerekçesiz ve denetlenemeyen istihbari bilgilere dayanarak atama yapmaktan kaçınamaz.

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay İçtihatları

Anayasa Mahkemesi, güvenlik soruşturması uygulamalarında ölçülülük, somutluk ve gerekçelendirme şartlarının bulunmasını zorunlu görmektedir.

AYM, B. No: 2019/15769 sayılı kararında:
“Geçmişteki mahkûmiyetlerin, güncel ve somut bir kamu güvenliği riski ortaya konulmadan kişinin kamu görevine alınmamasına dayanak yapılması, çalışma hakkının ihlalidir.” demiştir.

AYM, B. No: 2020/4041, 21.09.2022 tarihli kararında ise:
“Arşiv kaydına dayanılarak yapılan atama engeli, ölçülülük ve hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmaz.” tespitinde bulunmuştur.

Danıştay da, yalnızca istihbari ve doğruluğu yargısal denetime elverişli olmayan kayıtların, memuriyete engel teşkil edemeyeceğini istikrarlı biçimde kabul etmektedir.

Ataması Yapılmayan Kişi Hangi Hukuki Yolu İzlemelidir?

1. İptal Davası

Atamanın yapılmamasına ilişkin işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır.

Dava dilekçesinde özellikle:

• İşlemin somut gerekçe içermediği,
• Arşiv kaydının mutlak engel sayılamayacağı,
• Anayasa m.49’daki çalışma hakkının ihlal edildiği,
• AYM ve Danıştay içtihatlarına aykırılık

ayrıntılı biçimde ortaya konulmalıdır.

2. Yürütmenin Durdurulması Talebi

Atamanın yapılmaması, kişinin mesleki kariyerini ve ekonomik geleceğini doğrudan etkilediğinden, çoğu dosyada yürütmenin durdurulması kararı alınabilmektedir. Bu karar sayesinde kişi, dava sonucu beklenmeden göreve başlatılabilmektedir.

Ceza Hukuku Boyutu

İnfazı tamamlanmış ve adli sicilden silinmiş bir mahkûmiyetin, ömür boyu kişinin karşısına çıkarılması:

• Cezanın şahsiliği ilkesine,
• Ölçülülük ilkesine,
• Hukuk devleti ilkesine

aykırıdır. Arşiv kayıtlarının sınırsız biçimde kullanılması, fiilen “sürekli güvenlik cezası” anlamına gelmektedir.

Manisa’da Güvenlik Soruşturması Nedeniyle Atama İptali Davaları

Manisa’da kamu kurumlarına atanamayan birçok aday, güvenlik soruşturması ve arşiv kaydı gerekçesiyle hak kaybına uğramaktadır. Bu davalarda idare hukuku ile ceza hukukunun birlikte değerlendirilmesi, Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru sürecinin doğru kurgulanması ve güncel içtihatların etkin kullanılması büyük önem taşır.

 

Sık Sorulan Sorular

Arşiv kaydı memuriyete kesin engel midir?
Hayır. Arşiv kaydı tek başına memuriyete engel sayılamaz.

Güvenlik soruşturması olumsuz gelen herkes dava açabilir mi?
Evet. Tebliğden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilir.

Yürütmenin durdurulması kararı alınabilir mi?
Somut olayın özelliklerine göre çoğu dosyada mümkündür.

Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yolu açık mıdır?
İdari yargı yolları tüketildikten sonra çalışma hakkı ihlali gerekçesiyle başvuru yapılabilir.

Yazar Bilgisi ve Hukuki Sorumluluk Notu

Bu makale,
Manisa Barosu’na kayıtlı Avukat & Arabulucu Musa SARIKAYA tarafından,
İdare Hukuku ve Ceza Hukuku alanındaki yargısal içtihatlar ve uygulama tecrübesi ışığında hazırlanmıştır.

Güvenlik soruşturması, arşiv kaydı, adli sicil ve kamu görevine girişin engellenmesi konularında Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları esas alınarak kaleme alınmıştır.

Makaledeki bilgiler genel hukuki bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın özelliklerine göre profesyonel hukuki danışmanlık alınması gerekir.

Yazar:
Av. Musa SARIKAYA
Manisa İdare Hukuku – Ceza Hukuku – Boşanma Hukuku Avukatı
SARIKAYA Hukuk Bürosu – Manisa