Güvenlik Soruşturmasi Nedeniyle Atamanin Yapilmamasi İptal Davasi
İptal Davası Nasıl Açılır?
Manisa İdare Hukuku Avukatı Av. Musa SARIKAYA'dan bilgilendirme yazısı.
Kamu görevine atanacak kişiler hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, son yıllarda özellikle öğretmen atamaları ve kamu personeli alımlarında sıkça tartışılan bir konu haline gelmiştir.
Uygulamada birçok adayın güvenlik soruşturması olumsuz geldiği gerekçesiyle ataması yapılmamakta veya iptal edilmektedir.
Ancak idarenin bu yöndeki işlemleri her zaman hukuka uygun değildir. Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararları incelendiğinde, güvenlik soruşturmasına dayanarak yapılan birçok atama iptalinin idari yargı tarafından iptal edildiği görülmektedir.
Bu yazıda;
Güvenlik soruşturması nedir
Hangi durumlarda atama yapılmayabilir
Bu işlemlere karşı iptal davası açılıp açılamayacağı
Danıştay ve Anayasa Mahkemesi içtihatları
ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.
Güvenlik Soruşturması Nedir?
Kamu kurumlarında görev alacak kişiler hakkında yapılan güvenlik soruşturması, devletin milli güvenliği ve kamu hizmetinin güvenilirliği açısından uygulanan bir idari inceleme sürecidir.
Bu süreçte;
Adli sicil kayıtları
Kolluk bilgi ve değerlendirmeleri
Terör örgütleri ile bağlantı iddiaları
Mali ve sosyal ilişkiler
gibi çeşitli veriler incelenir.
Güvenlik soruşturmasının temel hukuki dayanağı ise:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu
hükümleridir.
Ancak bu yetki sınırsız bir yetki değildir. İdarenin yaptığı değerlendirme mutlaka hukuka uygun, somut ve denetlenebilir olmalıdır.
Güvenlik Soruşturması Nedeniyle Atama Neden Yapılmaz?
Uygulamada özellikle şu gerekçelerle atamaların yapılmadığı görülmektedir:
FETÖ/PDY ile iltisak veya irtibat iddiası
Bank Asya hesap hareketleri
Kapatılan kurumlarda çalışma
Hakkında devam eden ceza soruşturması
Kolluk birimlerinin olumsuz kanaat bildirmesi
Ancak burada çok önemli bir hukuki gerçek vardır:
Bu hususlar tek başına kamu görevine engel değildir.
İdarenin mutlaka somut, kişisel ve güncel bir gerekçe ortaya koyması gerekir.
Anayasa Mahkemesi Kararları
Anayasa Mahkemesi, güvenlik soruşturması uygulamasına ilişkin önemli kararlar vermiştir.
Özellikle;
AYM 24.07.2019 tarih
E:2018/73 – K:2019/65
sayılı kararı ile güvenlik soruşturmasına ilişkin bazı düzenlemeler Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
Mahkeme kararında özetle şu ilkelere vurgu yapılmıştır:
Kişisel verilerin toplanması kanunla açıkça düzenlenmelidir
İdarenin sınırsız takdir yetkisi olamaz
İşlemler ölçülülük ilkesine uygun olmalıdır
Bu karar sonrasında güvenlik soruşturması uygulamasında hukuki denetim daha da güçlenmiştir.
Masumiyet Karinesi ve Ceza Davalarının Etkisi
Hukukun en temel ilkelerinden biri masumiyet karinesidir.
Bir kişi hakkında;
soruşturma olması
dava açılmış olması
mahkûmiyet kararının kesinleşmemiş olması
kamu görevine engel teşkil etmez.
Danıştay içtihatlarına göre;
kesinleşmemiş ceza yargılamasına dayanılarak kamu görevine atama yapılmaması hukuka aykırı olabilir.
Bu nedenle özellikle temyiz aşamasında olan ceza dosyaları, idare tarafından otomatik olarak olumsuz değerlendirme nedeni yapılamaz.
İdarenin Takdir Yetkisi Sınırsız Değildir
İdare hukuku ilginç bir denge alanıdır.
Devlet elbette kamu hizmetinin güvenliğini korumak ister. Fakat aynı zamanda bireyin çalışma hakkı ve eşitlik ilkesi de korunmalıdır.
Bu nedenle idarenin takdir yetkisi:
- keyfi kullanılamaz
- somut verilere dayanmalıdır
- yargı denetimine açıktır.
İdari yargı, bir işlemi incelerken şu unsurları değerlendirir:
- işlemin sebebi
- işlemin amacı
- işlemin ölçülülüğü
- işlemin hukuki dayanağı
Bu unsurlardan biri eksikse işlem iptal edilir.
Güvenlik Soruşturması Nedeniyle Atama Yapılmadıysa Ne Yapılabilir?
Eğer bir kişinin;
- öğretmenlik ataması
- polislik ataması
- memuriyet ataması
güvenlik soruşturması gerekçesiyle yapılmamışsa bu işlem idari yargıda iptal davasına konu edilebilir.
Dava açma süresi:
İşlemin tebliğinden itibaren 60 gündür.
Yetkili mahkeme ise genellikle:
İdare Mahkemesidir.
İptal Davasında Hangi Hukuki Argümanlar Kullanılır?
Uygulamada başarılı olan davalarda genellikle şu hukuki argümanlar kullanılmaktadır:
1. Somut delil bulunmaması
İdarenin değerlendirmesi soyut ve genel ifadeler içeriyorsa işlem hukuka aykırıdır.
2. Masumiyet karinesinin ihlali
Kesinleşmemiş ceza dosyalarına dayanılarak işlem tesis edilmesi hukuka aykırı olabilir.
3. Ölçülülük ilkesinin ihlali
İdarenin aldığı karar orantısız ise iptal edilir.
4. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına aykırılık
Kişisel veri güvenliği ve temel haklar ihlal ediliyorsa işlem iptal edilir.
Danıştay Kararlarında Güvenlik Soruşturması
Danıştay kararlarında özellikle şu ilke öne çıkmaktadır:
güvenlik soruşturması sonucu elde edilen bilgilerin somut, kişisel ve doğrulanabilir olması gerekir.
Aksi halde idarenin işlemi hukuka aykırı kabul edilmektedir.
Bu nedenle birçok davada:
- öğretmen atamaları
- polislik atamaları
- memuriyet atamaları
mahkeme kararıyla iptal edilmiştir.
Güvenlik Soruşturması İptal Davaları Neden Önemlidir?
Bu davalar sadece bir atama meselesi değildir.
Aynı zamanda;
- çalışma hakkı
- eşitlik ilkesi
- hukuk devleti ilkesi
ile doğrudan ilgilidir.
İdarenin işlem tesis ederken hukuki sınırlar içinde kalması, bireylerin haklarını korumanın temel yoludur.
Sonuç
Güvenlik soruşturması nedeniyle öğretmen veya kamu görevlisi atamasının yapılmaması, idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilse de bu yetki yargı denetimine tabidir.
Eğer idare;
- somut delil ortaya koymamışsa
- kesinleşmemiş ceza dosyalarına dayanmışsa
- ölçüsüz bir değerlendirme yapmışsa
bu işlemler idari yargı tarafından iptal edilebilmektedir.
Bu nedenle güvenlik soruşturması gerekçesiyle ataması yapılmayan kişilerin hukuki haklarını araştırmaları ve süresi içinde iptal davası açmaları büyük önem taşımaktadır.
Manisa İdare Hukuku Avukatı
Av. Musa SARIKAYA
Kamu personeli atamaları, güvenlik soruşturması işlemleri ve idari işlemlerin iptali davaları hakkında hukuki destek almak için Manisa’da faaliyet gösteren Av. Musa SARIKAYA ile iletişime geçebilirsiniz.
İdare hukuku alanında açılacak davalarda sürelerin kaçırılmaması ve doğru hukuki stratejinin belirlenmesi son derece önemlidir.
Bu makale Manisa’da faaliyet gösteren İdare Hukuku Avukatı Av. Musa SARIKAYA tarafından hazırlanmıştır. Güvenlik soruşturması nedeniyle atama yapılmaması, kamu görevine kabul edilmeme ve idari işlemlerin iptali davaları hakkında hukuki değerlendirme içermektedir. İdare mahkemelerinde açılacak davalarda profesyonel hukuki destek alınması hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.
